Op januari 2009 trad de Wet Tijdelijk huisverbod in werking. In Hollands Midden werd het 10-dagenmodel huisverbod gehanteerd voor de samenwerking tussen de gemeenten, politie, hulpverlenende instellingen en GGD. De eerste ervaringen op basis van de wet en het 10-dagenmodel zijn in Hollands Midden positief:
- het huisverbod biedt een waardevolle mogelijkheid om de geweldsspiraal te doorbreken en veiligheid te bieden;
- het huisverbod biedt de mogelijkheid snel hulp op gang te brengen.
In 2009 werden in Hollands Midden 50 huisverboden opgelegd met de volgende karakteristieken.
Cijfers 2009
Zuid-Holland Noord | Opgelegd | Verlengd | Beroep |
Alphen a.d. Rijn | 8 | 3 | 0 |
Hillegom | 2 | 0 | 0 |
Kaag en Braassem | 3 | 0 | 0 |
Katwijk | 6 | 2 | 0 |
Leiden | 10 | 6 | 0 |
Leiderdorp | 1 | 0 | 0 |
Lisse | 0 | -- | -- |
Noordwijk | 1 | 0 | 0 |
Nieuwkoop | 0 | -- | -- |
Noordwijkerhout | 0 | -- | -- |
Oegstgeest Rijnwoude | 2 1 | 1 1 | 0 0 |
Teylingen | 2 | 0 | 0 |
Voorschoten | 2 | 0 | 0 |
Zoeterwoude | 0 | -- | -- |
Totaal ZHN | 38 | 13 | 0 |
Midden-Holland | Opgelegd | Verlengd | Beroep |
Bergambacht | 0 | -- | -- |
Bodegraven | 0 | -- | -- |
Boskoop | 0 | -- | -- |
Gouda | 7 | 3 | 0 |
Moordrecht Nederlek | 1 0 | 1 0 | 1 0 |
Nieuwerkerk a.d. IJssel | 0 | -- | -- |
Oudekerk | 0 | -- | -- |
Reeuwijk | 0 | -- | -- |
Schoonhoven | 1 | 1 | 0 |
Vlist | 1 | 0 | 0 |
Waddinxveen | 2 | 2 | 1 |
Zevenhuizen-Moerkapelle | 0 | -- | -- |
Totaal MH | 12 | 7 | 2 |
Bijzonderheden:
Samenloop strafrecht: > 90%
Samenloop middelengebruik (m.n. alcohol): 70%
Aantal thuiswonende kinderen: 73
Aantal niet-westerse allochtone gezinnen: 17
Aantal keren wel RIHG – geen huisverbod: 13
Aantal keren overtreding huisverbod: 3
Evaluatie onder gemeenten, politie en procesregisseurs
In oktober 2009 is een vragenlijst uitgezet om de werkwijze in Hollands Midden te evalueren. Uitkomsten op hoofdlijnen:
1. over de onderlinge samenwerking zijn betrokkenen tevreden;
2. de informatie-uitwisseling is in sommige gevallen onvoldoende. Met name burgemeester en procesregisseur geven aan soms meer gedetailleerde informatie te nodig te hebben;
3. de respondenten zien een belangrijke meerwaarde in de wet: het biedt een effectief middel om het huiselijk geweld een halt toe te roepen, in elk geval voor de korte termijn. Wel geven meerdere respondenten aan ook benieuwd te zijn naar de mate waarin het huisverbod, ook op de langere termijn de geweldsspiraal en de leefsituatie van betrokkenen heeft verbeterd;
4. met name procesregisseurs spreken rond sommige huisverboden hun twijfel uit over het huisverbod als middel in dit specifieke systeem. Denk bijvoorbeeld aan gezinnen waar een echtscheiding al in gang is gezet, gezinnen waarvan de uithuisgeplaatste al een behandelingstraject doorliep bij de Waag, of zaken waarin een zwaar strafrechtelijk traject is ingezet;
5. de meeste respondenten zijn bijzonder positief over het digitale ondersteuningsprogramma Huisverbod online. De politie is onverdeeld positief. Huisverbod online helpt om het proces rond een huisverbod snel en correct te doorlopen;
6. niet alle gemeenten blijken voldoende op de hoogte te zijn van hun taken en verantwoordelijkheden bij een huisverbod.
Betrokken partners bij het huisverbod geven aan behoefte te hebben aan inzicht in het effect van het huisverbod op langere termijn. Leidt het huisverbod tot een blijvend veilige situatie in gezinnen? En wat is het effect ervan naast het ander (vrijwillig) zorg aanbod in de integrale aanpak? Ook bestaat er behoefte aan meer inzicht wanneer het tijdelijk huisverbod wordt ingezet: soms is de indruk dat het als laatste middel wordt gebruikt om hulpverlening op gang te brengen in ‘zwaardere’ gevallen. Kan daaruit ook verklaard worden dat inzet van het interventieteam soms intensiever is dan geschat, indien het tijdelijk huisverbod uitsluitend als preventief middel wordt gebruikt? Meer onderzoek lijkt geboden.
Actualisatie draaiboek
Nu ketenpartners en gemeenten een jaar ervaring hebben met de werking van het huisverbod breekt ook het moment aan om aanpassingen te doen in het Draaiboek huisverbod. Het Draaiboek is ondersteunend op het 10-dagenmodel en richt zich vooral op de werkzaamheden van de hulpverlenende organisaties en de gemeenten, nadat het huisverbod is opgelegd. In bijeenkomsten met de procesregisseurs en de werkgroep gemeenten (beide in februari 2010) zijn mogelijke verbeteringen in de werkwijze geuit. Een aangepast draaiboek is in april 2010 gereed.
Evaluaties 2010
Naar vereachting zullen in juni 2010 de ketenpartners in het huisverbod opnieuw de gekozen werkwijze evalueren. Daarnaast voert Regioplan Beleidsonderzoek in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum (WODC) van het Ministerie van Justitie de procesevaluatie van de Wet tijdelijk huisverbod uit. De eerste stap in de procesevaluatie bestond uit een internetenquête, die werd uitgezet onder gemeenten. De volgende stap in het onderzoek betreft een verdiepingsslag. In zeven gemeenten wordt door middel van interviews, dossierstudie en de bestudering van registraties inzicht verkregen in hoe het huisverbod in de praktijk wordt uitgevoerd en hoe betrokkenen tegen het huisverbod aan kijken. Leiden is één van de geselecteerde gemeenten en heeft medewerking toegezegd aan het onderzoek. Het onderzoek in Leiden vindt momenteel plaats. Het onderzoek van Regioplan biedt:
- een mogelijkheid om de eigen werkwijze te laten onderzoeken en landelijk te vergelijken;
- een eerste, maar zeer bescheiden, verdiepingsslag naar ervaringen van betrokken (gezins)systemen met een oplegging;
- mogelijke aanknopingspunten voor verbetering van de eigen werkwijze.
Inmiddels zijn burgemeester Lenferink, politie, hulporganisaties en procesregisseur geinterviewd. Er worden momenteel gezinnen die met een huisverbod te maken hebben gehad benaderd voor medewerking aan interviews door Regioplan.
